Zmienność Algola znana już w starożytnym Egipcie?

Starożytny egipski Kalendarz Szczęśliwych i Nieszczęśliwych Dni łączył ‘szczęście’ z okresem 2,85 dnia. Dotychczasowe analizy astronomiczne i statystyczne kalendarza potwierdzają pogląd, że był to czas powiązany z okresem zaćmieniowej gwiazdy podwójnej Algol około 3000 lat temu. Jednak nie wiemy kto i w jaki sposób umieścił okres Algola w kalendarzu.

W artykule opublikowanym w czasopiśmie Open Astronomy, naukowiec z Uniwersytetu w Helsinkach – Sebastian Porceddu i jego koledzy twierdzą, że starożytni egipscy skrybowie mieli możliwości i powody dla tego typu astronomicznych obserwacji.

Staroegipskie teksty znane jako Kalendarze Szczęśliwych i Nieszczęśliwych Dni, są dziełami literackimi, które zawierają prognozy każdego dnia egipskiego roku. Prognozy te wskazują, czy dzień, a nawet część dnia jest uważana za “dobrą” lub “złą”. Znanych jest tylko dziewięć takich tekstów. Fińscy naukowcy studiowali najlepiej zachowany z tych tekstów – Kalendarz Kairski, datowany na lata 1271-1163 p.n.e.

Algol, gwiazda znana także jako Beta Persei, to zaćmieniowy układ podwójny, znajdujący się w północnej części konstelacji Perseusza, około 92,8 lat świetlnych od Słońca. Składa się z dwóch gwiazd – Algol A i Algol B, które krążą wokół siebie w okresie 2,867 dnia. Algol A jest jaśniejszy niż Algol B. Jednak Algol B ma nieco większy promień od jaśniejszego towarzysza. Nasza linia widzenia prawie pokrywa się z płaszczyzną orbitalną tego układu podwójnego. Dlatego gwiazdy te zaćmiewają się nawzajem podczas każdej ‘rundy orbitalnej’.

W zaćmieniu pierwotnym, ciemniejszy Algol B częściowo zaćmiewa jaśniejszy Algol A. To pierwotne zaćmienie można zaobserwować gołym okiem. W zaćmieniu wtórnym Algol A częściowo zaćmiewa Algol B, ale spadek całkowitej jasności tego układu podwójnego jest tak mały, że nie można go zaobserwować gołym okiem.

Pierwszym europejskim astronomem, który zauważył zmienność Algola był Włoch Geminiano Montanari około 1670 roku ale dopiero ponad wiek później, brytyjski astronom John Goodricke odkrył okresowość tej zmienności.

 

Odkrycie zmienności Algola musi być datowane na tysiące lat wcześniej niż uważaliśmy do tej pory. Gwiazda była częścią egipskiej mitologii jako forma boga Horusa i tym samym oznaczała zarówno boskość jak i królestwo. Starożytni egipscy uczeni w Egipcie regularnie obserwowali około 70 jasnych gwiazd, a istnieje duże prawdopodobieństwo, że znacznie więcej. Praktykowali oni tę tradycję głównie w czasie rytuałów religijnych. Teksty opisujące działania Horusa są zgodne z przebiegiem zdarzeń w układzie Algola obserwowanych gołym okiem. 

 

Źródło – https://arxiv.org/abs/1810.06412

Share This:

Może Ci się również spodoba

1 Odpowiedź

  1. ekolog napisał(a):

    Za tyle pracy popularyzatorskiej zasłużyłaś na wycieczkę. Może nawet kosmiczną. 🙂

    Pojawi się wkrótce kosmiczna turystyka i wirtualna rzeczywistość nagrywana w kosmosie.
    Tytułem wstępu.
    Aktywne wydmy na Marsie w rejonie krateru Wirtz (NASA Image of the Day).
    Kolory zostały nieco przesunięte dla lepszego uwidocznienia zjawisk. Ciekłej wody i takiego niebieskiego koloru tam współcześnie nie ma.
    Już za niedługi czas zaczną się loty turystyczne nad Marsem – wspomnicie moje słowa (sic!).

    Tylko kolor będzie mniej niebieski ale widok dla turystów dokładnie taki.

    Oczywiście najostrożniejsi ludzie będą to oglądać na filmach 7D (a nie 3D)
    – Wirtualna Rzeczywistość – bez fatygowania się swoim ciałem z ryzykiem zawału serca przy starcie.
    Choć trochę ich fotel wytrzęsie symulując start w rakiecie.
    Podczas realnej podróży zostaną nagrane dźwięki, obraz, zapachy, podmuchy powietrza, drgania, podskoki podłogi, wirowania fotelu, a może nawet ciepła sztuczna ręka stewardessy położona uspokajająco na szyi.

    W najbliższym czasie zaś mamy już:

    “Japoński biznesmen Yusaku Maezawa będzie pierwszym turystą, który poleci komercyjnie w kosmos rakietą firmy SpaceX.
    Nabywca biletu na wyjątkowy lot został przedstawiony w Stanach Zjednoczonych przez szefa projektu – miliardera Elona Muska.
    Jeśli wszystko pójdzie zgodnie z planem, Yusaku Maezawa ma zostać wystrzelony w kosmos w 2023 r. Ma przelecieć wokół Księżyca i wrócić na Ziemię. Wyprawa będzie trwać niecały tydzień.
    Jak zwrócił uwagę Elon Musk, dzięki zakupowi biletu przez japońskiego miliardera będzie można ją zbudować na czas. Koszt wyniesie od 2 do 10 mld dolarów. ”

    Pozdrawiam
    Ekolog

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.