KALENDARZ

Gru
14
pon
2020
Maksimum Geminidów
Gru 14 całodniowy

Geminidy (GEM) – rój meteorów, o radiancie w okolicy Kastora, jednej z najjaśniejszych gwiazd w gwiazdozbiorze Bliźniąt, powstały w wyniku rozpadu planetoidy (3200) Phaethon. Obiekt ten o średnicy 5 km zbliża się do Słońca co 1,43 lat na odległość zaledwie 0,14 j.a.
Maksimum roju przypada na 14 grudnia (widoczny od 7 grudnia do 17 grudnia), można zaobserwować do 120 śladów na godzinę.

Gru
21
pon
2020
Bardzo bliska koniunkcja Jowisza z Saturnem
Gru 21 całodniowy

Wielka koniunkcja nastąpi w konstelacji Koziorożca (tuż przy granicy ze Strzelcem), w czasie gdy Księżyc w pierwszej kwadrze będzie świecił wysoko na południu, w miejscu gdzie spotykają się granice Wodnika, Wieloryba i Ryb). Zjawisko będzie widoczne z dowolnego zamieszkałego miejsca na Ziemi.

Podczas grudniowej koniunkcji obie planety będą bardzo jasne (Jowisz -1,97 mag, Saturn +0,63 mag), jednak Słońce utrudni obserwacje w wielu miejscach na świecie. Im bliżej równika, tym lepszy widok. Im dalej na północ, tym krótsze okno, przed schowaniem się planet poniżej horyzontu. Najlepszym pomysłem na ich zobaczenie będzie teleskop skierowany w kierunku zachodnim około godziny po zachodzie Słońca, jednak planety będą tak jasne, że bez większego trudnu będą możliwe do odnalezienia o zmierzchu. Warto już wcześniej zastanowić się nad miejscem obserwacyjnym, które będzie miało kluczowe znaczenie. Miejscówka z dobrym widokiem na zachód, bez drzew i budynków zasłaniających horyzont bardzo ułatwi obserwację zjawiska. 

Pole widzenia przy powiększeniu 300x razy, w okularze o polu własnym 70 stopni.

W większości przypadków, gdy Jowisz spotyka Saturna, zwykle dzieli je więcej niż jeden stopień kątowy. Jednak 21 grudnia, będą one oddalone tylko o jedną dziesiątą stopnia (6 minut łuku). Aby już teraz ocenić jaka to odległość, w następną pogodną noc przyjrzyj się Mizarowi, środkowej gwiazdce w dyszlu Wielkiego Wozu. Słabsza gwiazda (Alkor), znajduje się w odległości zaledwie 11,8 minuty łuku, a zdolność dostrzegania separacji tych dwóch gwiazd jest nadal uważana za dowód na dobry wzrok obserwatora. Jowisz i Saturn zbliżą się na mniej więcej połowę tej odległości! 

Szerzej – http://astrofan.pl/koniunkcja-jowisz-i-saturn/


 

Początek astronomicznej ZIMY
Gru 21 całodniowy

Zima astronomiczna rozpoczyna się w momencie przesilenia zimowego i trwa do momentu równonocy wiosennej, co w przybliżeniu oznacza na półkuli północnej okres pomiędzy 22 grudnia a 21 marca (czasami daty te wypadają dzień wcześniej lub dzień później, a w roku przestępnym mogą być dodatkowo cofnięte o jeden dzień). Podczas zimy astronomicznej dzienna pora dnia jest krótsza od pory nocnej, jednak z każdą kolejną dobą dnia przybywa, a nocy ubywa.

Gru
22
wt
2020
Maksimum Ursydów
Gru 22 całodniowy

Ursydy (URS) – rój meteorów związany z kometą 8P/Tuttle, który możemy obserwować od 17 do 26 grudnia. Maksimum roju przypada na 22-23 grudnia. Obfitość roju wynosi ok. 10 zjawisk na godzinę a jego radiant znajduje się w Małej Niedźwiedzicy w pobliżu gwiazdy β UMi. Prędkość meteorów z roju wynosi 34 km/s. Dwukrotnie, w 1945 i 1986 roku, odnotowano wysoką aktywności tego roju, wówczas jego obfitość sięgała ponad 100 meteorów w ciągu godziny. Nieco podwyższoną aktywność o liczbach godzinnych około 30-35 zaobserwowano kilkakrotnie w latach: 1988, 1994, 2000, 2006, 2007 i 2008

Sty
3
nie
2021
Maksimum Kwadrantydów
Sty 3 całodniowy

Kwadrantydy to deszcz meteorów, który inauguruje każdy rok. Nieco mniej popularny niż Perseidy, Leonidy czy Geminidy, jednak potrafi zaoferować aż do 120 meteorów na godzinę. Chociaż Kwadrantydy można podziwiać przez cały pierwszy tydzień roku, maksimum “jest bardzo wąskie” i trwa tylko kilka (4-6) godzin. 

Nazwa roju pochodzi od nieistniejącego już gwiazdozbioru Kwadrantu Ściennego – łac. Quadrans Muralis (obecnie część Wolarza), a jego radiant jest położony na pograniczu Wolarza, Herkulesa i Smoka. Prędkość meteorów wynosi ok. 41 km/s, co jest wartością średnią w porównaniu z wolnymi Capricornidami, a bardzo szybkimi Leonidami. Aktywność roju jest wysoka i wynosi w maksimum 120 meteorów na godzinę.

Gdzie znajduje się radiant? Obraz wart tysiąca słów, więc zapraszam do zapoznania się z mapą.

W skrócie można określić miejsce na pogranicze gwiazdozbiorów Wolarza, Herkulesa i Smoka. Nazwa roju pochodzi od nieistniejącego już gwiazdozbioru Kwadrantu Ściennego – łac. Quadrans Muralis (obecnie część Wolarza) zaproponowanego przez francuskiego astronoma Jerome Lalande w 1795 roku.

Sty
4
pon
2021
Ziemia w peryhelium
Sty 4 całodniowy

Przechodząc przez peryhelium Ziemia znajduje się w odległości 147 mln km od Słońca, tj. 2,5 mln km bliżej niż średnia odległość pomiędzy tymi ciałami. Ma to miejsce zazwyczaj pomiędzy 2 a 4 stycznia i co roku przypada w nieco innym momencie.

Kwi
22
czw
2021
Maksimum Lirydów
Kwi 22 całodniowy

Lirydy – rój meteorów związany z kometą Thatchera (C/1861 G1). Ich radiant znajduje się na granicy gwiazdozbiorów Lutni i Herkulesa. Aktywność roju wypada pomiędzy 16 a 25 kwietnia z maksimum występującym w okolicach 21-22 kwietnia z aktywnością na poziomie ZHR=18. Prędkość Lirydów wynosi 49 km/s, są więc zjawiskami dość szybkimi.
Rój Lirydów jest pierwszym rojem, o którym wspominają starożytne kroniki. Najwcześniejsze wzmianki na temat jego aktywności można znaleźć już w chińskich zapiskach datowanych na rok 2000 p.n.e.

Wysoką aktywność tego roju odnotowano także w latach 687 i 15 p.n.e. W znacznie bliższych nam czasach Lirydy też popisywały się wysoką aktywnością. W roku 1803 obserwatorzy amerykańscy odnotowali maksimum z ZHR rzędu 700. W roku 1922 w Polsce obserwowano ZHRy z zakresu 360-600[2]. Trochę niższe maksima z ZHR rzędu 100 odnotowano także w latach 1934, 1945, 1946 i 1982. W ostatnich latach najwyższą aktywność Lirydów z ZHR=38 odnotowano w roku 2012[5]. W Polsce, dzięki Pracowni Komet i Meteorów, udało się zorganizować dwie duże kampanie obserwacyjne poświęcone temu rojowi (lata 1996, 2004).

Pomimo tego, że Lirydy są rojem bardzo starym, wyróżniają się w miarę ostrym maksimum i krótkim okresem aktywności. Takie zachowanie roju zawdzięczamy orbicie ciała macierzystego roju – komecie Thather (C/1861 G1), która przecina się z ekliptyką pod kątem aż 80 stopni. Tak duże nachylenie powoduje, że meteoroidy z roju Lirydów są prawie wolne od perturbacji grawitacyjnych innych ciał Układu Słonecznego.

Wieczorem w Polsce radiant Lirydów wznosi się ledwie 10 stopni ponad horyzont. Tuż po zachodzie Słońca nie należy więc liczyć na wysokie liczby godzinne. Już jednak około godziny 21 UTC (23 czasu lokalnego) znajduje się on na wysokości 30 stopni, a do świtu wzniesie się nawet do 70 stopni.

Maj
6
czw
2021
Maksimum Eta Akwarydów
Maj 6 całodniowy

Eta Akwarydy (η Akwarydy, ETA); (łac. eta Aquarids) – nazwa roju meteorów pochodząca od nazwy gwiazdozbiorze Wodnika (łac. Aquarius) z którego “promieniują” czyli posiadają tam swój radiant. Zjawisko to można obserwować począwszy od 19 kwietnia do 28 maja, przy czym czas maksymalnej aktywności przypada na 6 maja.

Rój ten powstał na skutek przelotów w okolicy Słońca jednej z najsłynniejszych komet – komety Halleya. Radiant roju jest nisko położony (rektascensja: 22h 32m, deklinacja: -1.0 stopnia) i wschodzi ponad horyzont około godziny 2:00 rano. Jest to czas, w którym można spodziewać się ciekawego widowiska, właśnie ze względu na niskie położenie radiantu. Można wtedy zauważyć “wystrzeliwanie meteorów w górę”. Dodatkową cechą tego roju są stosunkowo długie smugi, pozostające na niebie przez “dłuższy” czas. W czasie maksimum roju, można spodziewać się ok. 60 meteorów na godzinę (ZHR=60, zmienne w granicach 45-80). Prędkość jaką osiągają “spadające gwiazdy” to około 66 km/s.

Cze
28
pon
2021
Maksimum Czerwcowych Bootydów
Cze 28 całodniowy

Czerwcowe Bootydy (JBO) – rój meteorów. Jego radiant znajduje się w gwiazdozbiorze Wolarza. Maksimum roju przypada na 28 czerwca, jego aktywność jest zmienna. Prędkość meteorów wynosi 14 km/s, przez co jest jednym z bardziej atrakcyjnych zjawisk astronomicznych.

Warto wiedzieć, że rój tent związany jest z kometą 7P/Pons-Winnecke, odkrytą 12 czerwca 1819 roku. Jest to kometa o dość przeciętnych rozmiarach, ponieważ jej średnica liczy około 5,2 km. Liczba zjawisk, jakie możemy obserwować co roku w ciągu jednej godziny, jest zmienna, a prędkość osiągana przez meteory wynosi około 14 km/s. Konstelację tę jest stosunkowo łatwo zlokalizować, ponieważ graniczy ona od zachodu z Wężem, Herkulesem oraz pozostałymi gwiazdozbiorami takimi, jak Smok, Warkocz Bereniki czy z dobrze wszystkim znaną konstelacją Wielkiej Niedźwiedzicy.

Rój ten znany jest od początku XX wieku, jego największa aktywność przypadała na lata 1916, 1921, 1927, 1998 i 2004.

Lip
28
śr
2021
Maksimum Południowych delta Akwarydów
Lip 28 całodniowy

Maksimum roju przypada na 28 lipca, jego aktywność jest wysoka, a obfitość roju wynosi 20 meteorów/h. Prędkość meteorów z roju wynosi 41 km/s. Południowe delta Akwarydy są rojem związanym z grupą komet muskających Słońce należących do rodziny Krachta lub Machholza.