O najmniejszych gwiazdozbiorach

W zeszłym roku pojawił się tutaj wpis o największych gwiazdozbiorach na niebie. Pora przyjrzeć się nieco tym najmniejszym. Najmniejsze konstelacje na niebie to Krzyż Południa, Źrebię, Strzała, Cyrkiel i Tarcza. Najmniejsze gwiazdozbiory nieba północnego to Źrebię, Strzała, Trójkąt, Korona Północna i Mały Pies, a południowe to Krzyż Południa, Cyrkiel, Tarcza, Trójkąt Południowy i Sieć. Warto zwrócić uwagę, że w 10 najmniejszych na całym niebie znajdziemy tylko dwóch przedstawicieli nieba północnego. Na liście 20 najmniejszych nie znajdziemy żadnego gwiazdozbioru zodiakalnego, a najmniejszy z nich (co może być nieco zaskakujące, jest nim Koziorożec), zajmowałby dopiero 49 pozycję na liście najmniejszych.

Chociaż wiele najmniejszych konstelacji należy również do najsłabszych i najmniej wyraźnych, nie dotyczy to wszystkich z nich. Krzyż Południa, to jedna z najbardziej znanych i charakterystycznych konstelacji na niebie. Bywał powszechnie używany w nawigacji a jego jasne gwiazdy są przedstawione na flagach kilku krajów i terytoriów, głównie z obszaru Australii i Oceanii. Trzy z pięciu najjaśniejszych gwiazd konstelacji należą do 25 najjaśniejszych gwiazd na niebie. Niestety, chociaż konstelacja jest jednym z najbardziej znanych kształtów dla obserwatorów na półkuli południowej, jest niewidoczna dla mieszkańców półkuli północnej mieszkających na północ od 25° szerokości geograficznej północnej.

Źrebię i Strzała, druga i trzecia najmniejsza konstelacja, leżą już na obszarze północnego nieba i są rozdzielone przez Delfina, kolejną niewielką konstelację (20 miejsce w klasyfikacji) o charakterystycznym kształcie. Wszystkie trzy to starożytne greckie gwiazdozbiory, wymienione przez Ptolemeusza w jego Almagescie. Chociaż Źrebię jest dość słabym i niewyraźnym gwiazdozbiorem, Strzałę można zidentyfikować w miarę łatwo w dobrych warunkach. Jej kształt rzeczywiście przypomina strzałę, którą można odnaleźć między dwoma dużymi “ptakami” nieba północnego: Łabędziem i Orłem.

Na północ od równika niebieskiego znajdziemy również konstelacje Korony Północnej, Trójkąta i Małego Psa, które są stosunkowo łatwe do zauważenia w pogodną noc. Korona Północna ma charakterystyczny półokrągły kształt, umieszczony między większym Herkulesem i Wolarzem. Więcej o Koronie Północnej (i Południowej również) pisałem tutaj. Długi, wąski kształt Trójkąta jest łatwy do zlokalizowania między jasnymi gwiazdami konstelacji Andromedy i Barana. Mały Piew z kolei jest łatwy do zidentyfikowania, ponieważ zawiera Procjona, jedną z najjaśniejszych gwiazd na niebie i jednocześnie jeden z wierzchołków asteryzmu Zimowego Sześciokąta i Zimowego Trójkąta.

Wiele z najmniejszych konstelacji na niebie to gwiazdozbiory wprowadzone przez niemieckiego astronoma Johanna Bayera na początku XVII wieku i francuskiego astronoma Nicolasa-Louisa de Lacaille’a w XVIII wieku. Te konstelacje znajdują się na południowej półkuli niebieskiej i ze względu na swoje położenie daleko na południe, pozostawały nieznane północnym obserwatorom aż do epoki wielkich odkryć.

Większość z tych konstelacji nosi nazwy narzędzi i przyrządów (Cyrkiel, Sieć, Rylec) lub egzotycznych zwierząt (Kameleon, Ryba Latająca, Złota Ryba). Te wprowadzone przez Bayera zostały pierwotnie nakreślone przez holendersko-flamandzkiego kartografa Petrusa Planciusa na podstawie obserwacji holenderskich odkrywców i zostały nazwane na cześć różnych zwierząt, które napotkali podczas swoich podróży. Z drugiej strony konstelacje stworzone przez Lacaille’a reprezentują głównie różne instrumenty naukowe. Ponieważ wiele z tych konstelacji jest niewidocznych dla obserwatorów mieszkających na północ od tropikalnych szerokości geograficznych, są one nadal w dużej mierze nieznane na półkuli północnej.

Poniżej znajduje się lista 20 konstelacji uporządkowanych według rozmiaru, od najmniejszej do największej:

GWIAZDOZBIÓR OBSZAR  KWADRANT
1.       Krzyż Południa 68.447 SQ3
2.       Źrebię 71.641 NQ4
3.       Strzała 79.932 NQ4
4.       Cyrkiel 93.353 SQ3
5.       Tarcza 109.114 SQ4
6.       Trójkąt Południowy 109.978 SQ3
7.       Sieć 113.936 SQ1
8.       Rylec 124.865 SQ1
9.       Korona Północna 127.696 SQ4
10.     Kameleon 131.592 SQ2
11.     Trójkąt 131.847 NQ1
12.     Mucha 138.355 SQ3
13.     Ryba Latająca 141.354 SQ2
14.     Góra Stołowa 153.484 SQ1
15.     Węgielnica 165.290 SQ3
16.     Korona Południowa 178.710 NQ3
17.     Złota Ryba 179.173 SQ1
18.     Mały Pies 183.367 NQ2
19.     Kruk 183.801 SQ3
20.     Delfin 188.549 NQ4

Może Ci się również spodoba

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.