“Gwiazda” grudniowego nieba – kometa 46P/Wirtanen

Zdjęcie komety 46P/Wirtanen z 26 listopada autorstwa Geralda Rhemanna

Zapewne już słyszałeś/aś o komecie 46P/Wirtanen, która 16 grudnia przejdzie w odległości poniżej 12 milionów kilometrów od Ziemi i powinna osiągnąć jasność poniżej 4 magnitudo. Kometa o niewielkich rozmiarach jądra ale dużej aktywności, znajduje się na celowniku miłośników astronomii już od jakiegoś czasu, ale dopiero w najbliższych tygodniach pokaże na co ją stać, mimo że duży rozmiar i Księżyc spowodują utrudnienia w obserwacjach.

Odkrycie i historia

15 stycznia 1948 roku Carl Alvar Wirtanen, 37-letni starszy asystent w Lick Observatory w Kalifornii, zauważył słabą mgiełkę o jasności 17 magnitudo na płycie fotograficznej. Płyta została naświetlona podczas rutynowych badań prowadzonych w obserwatorium. Była to jedna z trzech komet odkrytych przez Wirtanena w 1948 roku. Minęło ponad rok, zanim obiekt został uznany za kometę krótkookreseową z powodu niewielkiej ilości kolejnych obserwacji. Początkowo astronomowie określili okres obiegu komety na około 6,7 roku. Zdarza się jednak, że kometa w swoim aphelium zbliża się do Jowisza i jego silnego pola grawitacyjnego na tyle blisko, że ten może zakłócić jej orbitę. W kwietniu 1972 roku i ponownie w lutym 1984 roku kometa zbliżyła się do największej planety Układu Słonecznego, ostatecznie skracając swój okres orbitalny z 6,7 do 5,5 roku i przesuwając peryhelium o około 82 milionów kilometrów (51 milionów mil) bliżej Słońca, jednocześnie umieszczając je nieco ponad 8 milionów kilometrów (5 milionów mil) za orbitą Ziemi.

 

Minimalna odległość między kometą 46P a Ziemią w czasie tegorocznego zbliżenia wyniesie nieco ponad 11,5 miliona kilometrów i będzie mieć miejsce 16 grudnia, o godz. 13:06 GMT, prawie cztery dni po osiągnięciu przez kometę peryhelium czyli minimalnej odległości od Słońca wynoszącej 187 milionów kilometrów. To jedno z dziesięciu najbliższych zbliżeń kometarnych do Ziemi od 1950 roku oraz 20 największe zbliżenie od IX wieku. Rekordzistką jest kometa D/1770 L1 Lexell, która w czerwcu 1770 roku znalazła się w odległości zaledwie 6-krotnie przekraczającej odległość Księżyca od Ziemi czyli około 5-krotnie bliżej niż nasz tegoroczny gość.

Gdzie ją znaleźć?

Z początkiem grudnia kometa 46P znalazła się w pobliżu granicy Wieloryba i Erydana przy deklinacji w pobliżu -20 stopni. 8 grudnia najłatwiejszą metodą znalezienia komety będzie trzykrotne przedłużenie linii łączącej ‘nogi Oriona’ czyli gwiazdy Saiph i Rigel. Już po 10 grudnia, kometa minie drugą co do jasności gwiazdę w gwiazdozbiorze Wieloryba – Menkar i znajdzie się w gwiazdozbiorze Byka.

Przez cały miesiąc kometa będzie poruszała się w kierunku północ/północny-wschód aż do deklinacji +56 stopni w konstelacji Rysia na koniec roku. Dla obserwatorów z naszej szerokości geograficznej stanie się obiektem widocznym całą noc (“okołobiegunowym”) tuż przed świętami Bożego Narodzenia.

W międzyczasie, wieczorem 15 grudnia czyli dzień przed perygeum, będzie można ją wygodnie odszukać między dwiema jasnymi gromadami otwartymi w Byku – Plejadami i Hiadami. 21 grudnia utworzy trójkąt z dwiema z trzech gwiazd tworzących asteryzm “Koźlęta” w Woźnicy – Eta (η) Aurigae i Zeta (ζ) Aurigae. W nocy z 22 na 23 grudnia, przejdzie blisko bardzo jasnej, żółto-białej Kapelli.

Jak duża, jak jasna i jakie warunki obserwacji?

Jądro komety stosunkowo niewielkich rozmiarów nieco tylko przekraczających kilometr, nadrabia ten deficyt wysoką aktywnością. Najbardziej aktualne obserwacje wskazują, że jądro 46P/Wirtanen wiruje raz na 8,9 godziny i wyrzuca prawie 1028 cząsteczek wody na sekundę. Wysoka aktywność oraz mała odległość sprawią, że kometa Wirtanen mimo niewielkich rozmiarów jądra, będzie obiektem bardzo dużym na niebie osiągając widoczną kątową średnicę między 1° a nawet 1,5° – dwa do trzech razy większą od pozornej średnicy Księżyca w pełni.

Jak jasna będzie kometa? Nikt nie wie na pewno. Komety są z natury nieprzewidywalne. Szacunki wskazują, że Wirtanen może osiągnąć wizualną jasność nawet w pobliżu 3,5 magnitudo. Umożliwiłoby to dosyć wyraźną widoczność komety na ciemnym niebie nawet gołym okiem chociaż jako obiekt o dużej wielkości kątowej, będzie znacznie trudniejszy do obserwacji niż np punktowe gwiazdy o porównywalnej jasności i w tym przypadku bardzo pomocna będzie nawet niewielka lornetka.

Jeśli chcesz być na bieżąco z jasnością Wirtanena, astronomowie z University of Maryland dostarczają aktualne informacje pod adresem http://wirtanen.astro.umd.edu/46P/46P_status.shtml.

W chwili obecnej, według doniesień obserwatorów, jasność komety zbliżyła się do 5 magnitudo. Wątek z polskimi obserwacjami można znaleźć na forum Astropolis.

Poniższa grafika przedstawia zestawienie dotychczasowych obserwacji oraz przewidywań jasności komety Wirtanen:

Co z tym Księżycem?

No właśnie. Księżyc stanie się bardziej dokuczliwy już w połowie grudnia, oświetlając niebo podczas pierwszej części nocy i poważnie zakłócając obserwacje komety. 20 grudnia czyli 2 dni przed pełnią, pojawi się w gwiazdozbiorze…Byka, czyli bliskim sąsiedztwie komety Wirtanen. W kolejne dni po pełni pojawi się możliwość obserwacji komety przed wschodem Księżyca. W ‘wigilijną’ noc będzie to niecała godzina, tydzień później będzie to już większa część nocy, podczas gdy jasność komety powinna nadal utrzymywać się w okolicy 4 magnitudo. 

Dla tych, którzy nie będą mieć dostępu do ciemnego nieba i bezchmurnej pogody, Virtual Telescope Project będzie transmitować obserwację komety 46P za pomoc zrobotyzowanych teleskopów 12 i 17 grudnia.

 

Źródełko:  http://www.cometwatch.co.uk/comet-46p-wirtanen/

Share This:

Może Ci się również spodoba

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.